Ciąża pozamaciczna to rozwój płodu poza jamą macicy. Potencjalne miejsca zagnieżdżenia zapłodnionego jaja to jajnik, jajowód, szyjka macicy i jama otrzewnej.

Najczęściej przyczyną rozwinięcia się ciąży pozamacicznej jest zwężenie lub zarośnięcie jajowodu, będące skutkiem wcześniejszego wystąpienia procesu zapalnego w obrębie narządów rodnych kobiety, a także usztywnienie i znaczne zmniejszenie ruchomości mięśniówki jajowodu. Wymienione czynniki zdecydowanie zmniejszają zdolność przemieszczania się zapłodnionej komórki jajowej do wnętrza macicy.

Najczęstsze przyczyny wystąpienia ciąży pozamacicznej

Ciąża ektopowa jest najczęściej następstwem niżej wymienionych sytuacji lub stanów:

  • zrosty po operacjach,
  • torbiele jajników,
  • stany zapalne w obrębie przydatków,
  • endometrioza,
  • zapalenie jajowodów,
  • wady rozwojowe jajowodów,
  • wcześniejsze używanie wkładki wewnątrzmacicznej,
  • mięśniaki macicy,
  • przebyte wcześniej choroby przenoszone drogą płciową (chlamydia trachomatis),
  • wcześniejsze przebycie ciąży ekotopowej,
  • irygacje i patologie jajników,
  • zapłodnienie pozaustrojowe – in vitro.

Przyczyny zagnieżdżenia się zarodka w jajowodzie

Wśród wszystkich ciąż pozamacicznych, największy odsetek tego rodzaju nieprawidłowości dotyczy zagnieżdżenia się zapłodnionej komórki jajowej w jajowodzie. Do najczęstszych przyczyn zagnieżdżenia się zarodka akurat w tym miejscu należą:

  • zachyłki ściany jajowodu,
  • endometrioza powodująca pojawienie się zwężeń i labiryntu schyłków,
  • zabiegi operacyjne macicy wywołujące zagięcie się jajowodu,
  • zlepy powstałe w obrębie fałdów błony śluzowej tworzące sieć,
  • drążące ubytki błony śluzowej będące skutkiem zagojonych ropni. Mogą to być następstwa rzeżączkowego zapalenia jajowodu, poronienia gorączkowego i zakażeń połogowych,
  • zaburzenie perastyltyki jajowodów będące skutkiem wcześniejszej obecności wkładki wewnątrzmacicznej (spirali).

Palenie papierosów jako czynnik predysponujący do ciąży pozamacicznej

Najnowsze wyniki badań naukowców z Edinburgh University dostarczyły danych, że metabolit zawartej w dymie tytoniowym nikotyny, zwany kotoniną powoduje specyficzną reakcję organizmu, której skutkiem jest podwyższony poziom białka PROKR1 w jajowodach.

Właśnie taki stan zwiększa ryzyko zagnieżdżenia zapłodnionej komórki jajowej poza jamą macic, bowiem wspomniane białko hamuje skurcze jajowodów, zakłóca przemieszczanie się zarodka w stronę macicy i pozwala zarodkowi na zagnieżdżenie się w jajowodzie.